Makula OCT

Makula OCT (Maküler Optik Koherens Tomografi); retinanın merkezindeki sarı nokta bölgesini — foveal çukur, parafoveal ve perifoveal halkaları — mikron çözünürlükte, non-invaziv ve temassız biçimde kesitleyen 2026 klinik oftalmolojinin en çok başvurulan görüntüleme testidir. Makula; retinanın yaklaşık 5.5 mm çaplı özel bölgesidir ve keskin görme, renk ayrımı ve okuma-yüz tanıma gibi kritik görsel işlevlerin merkezidir. Bu bölgenin herhangi bir katmanındaki mikron düzeyde bir bozukluk bile klinik görme kaybına yol açar.

Makula OCT; yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD), diyabetik makula ödemi (DME), epiretinal membran (ERM), makula deliği, vitreomaküler traksiyon sendromu, santral seröz koryoretinopati (CSCR), maküler telanjiektazi (MacTel), kistoid maküler ödem (CME), miyopik makülopati ve ilaç ilişkili makülopatilerin tanı, evreleme, tedavi kararı ve uzun dönem takibinde altın standart testtir. Bu sayfa; makula OCT'yi American Academy of Ophthalmology (AAO) Preferred Practice Pattern 2025, European Society of Retina Specialists (EURETINA) 2024, American Society of Retina Specialists (ASRS) 2025, International Vitreomacular Traction Study (IVTS) 2013 ve Türk Oftalmoloji Derneği (TOD) 2024 kılavuzlarına göre goztedavileri.com.tr editoryal kurulu tarafından derlemiştir.

Bu içerik; makülayı bir bütün olarak — anatomi, ETDRS 1-3-6 mm halka haritası, foveal çukur morfolojisi, hastalık-özgü OCT paternleri, anti-VEGF tedavisi klinik karar süreci, postoperatif takip ve 2026 yapay zekâ entegrasyonu — perspektifinden ele alır. Göz tomografisi (OCT) ana sayfamız OCT fiziği ve cihaz aile sınıflamasını, retina OCT sayfamız retinanın bütününü (fovea + periferi + damarsal pleksuslar) kapsar. Tüm bilgi hakemli literatür ve resmi kılavuzlarla çapraz doğrulanmıştır.

Makula Anatomisi ve Klinik Alt Bölgeleri

Makula (macula lutea, sarı nokta); retinanın posterior kutbunda, optik disk temporalinde yer alan yaklaşık 5.5 mm çaplı özelleşmiş bölgedir. İçeriğinde ksantofil pigmentleri (lutein ve zeaksantin) bulunması nedeniyle mikroskopta sarı renkli görülür; bu pigmentler mavi ışığı absorbe ederek fotoreseptörleri koruma işlevi görür. Makula; retinanın en yüksek fotoreseptör yoğunluğuna sahip alanıdır ve keskin görmenin (20/20 ve üstü) tek anatomik dayanağıdır.

Makulanın 5 Klinik Alt Bölgesi

1. Umbo (0.15 mm): Foveolanın merkezinde küçük noktasal alan. Optik olarak en yüksek çözünürlük burada elde edilir.
2. Foveola (0.35 mm çap): Sadece koni fotoreseptörlerinin bulunduğu, tüm iç retinal katmanların perifere itildiği alan. Foveal çukur burada oluşur.
3. Fovea (1.5 mm çap): Foveolayı çevreleyen çukur. Görme keskinliğinin ana merkezi. ETDRS haritasında "1 mm halka".
4. Parafovea (1.5-2.5 mm çap): Fovea çevresinde; ganglion hücrelerinin en yoğun olduğu bölge. ETDRS "3 mm halka".
5. Perifovea (2.5-5.5 mm çap): Ganglion hücre yoğunluğunun azaldığı; makulanın dış sınırı. ETDRS "6 mm halka".

Foveal Çukur (Foveal Pit)

Foveal çukur; iç retinal katmanların (ganglion, iç pleksiform, iç nüklear, dış pleksiform) fovea merkezinden yanlara itilmesi ile oluşan derin çöküktür. Bu itiliş; fotoreseptörlerin üzerinde optik engellerin bulunmasını önleyerek keskin görüşün fiziksel altyapısını sağlar. Foveal çukur derinliği ve çapı bireysel olarak değişir; foveal hipoplazi (albinizm, aniridi, PAX6 mutasyonu, prematürite) durumunda çukur oluşmaz.

Makula OCT ile foveal çukur konturu 3D olarak belgelenir; foveal hipoplazi, foveoskiz (yüksek miyopi), traksiyonel foveal deformasyon (VMT, ERM) tanısı bu görüntüleme ile konur. Umbo genişliği, foveal çukur derinliği ve parafoveal iç katman kalınlığı 2026 klinik pratiğinde AI destekli otomatik parametre olarak raporlanır.

ETDRS Halka Haritası ve Klinik Yorum

Makula OCT raporunun standart formatı; ETDRS (Early Treatment Diabetic Retinopathy Study) protokolüne dayalı 9 sektörlü halka haritasıdır. Bu format 1985 ETDRS çalışmasından bu yana klinik altın standarttır ve tüm ticari OCT platformları (Zeiss, Heidelberg, Topcon, Optovue, Nidek, Canon) tarafından desteklenir.

ETDRS Halka Yapısı

• 1 mm merkezi daire: Foveal alan. Tek sektör; ortalama merkezi retinal kalınlık (CRT) buradan ölçülür.
• 3 mm iç halka: Parafoveal alan. 4 sektör: superior, inferior, temporal, nazal.
• 6 mm dış halka: Perifoveal alan. 4 sektör: superior, inferior, temporal, nazal.

Toplam 9 sektör her biri için ortalama retinal kalınlık, hacim ve normatif veritabanı karşılaştırma yüzdesi hesaplanır. Renk kodu: yeşil normal aralık, sarı sınırda, kırmızı anlamlı artış (ödem), mavi anlamlı azalma (atrofi).

Normatif Değerler (SD-OCT)

• Merkezi 1 mm halka (CRT): 240-290 μm.
• Parafoveal 3 mm halka: 315-345 μm.
• Perifoveal 6 mm halka: 275-305 μm.
• Total makula hacmi: 8.0-10.0 mm³.

Not: Zeiss Cirrus, Heidelberg Spectralis, Topcon 3D OCT-1 arasında segmentasyon farkları nedeniyle 15-30 μm sistematik fark bulunur. Bu nedenle progresyon takibinde her zaman aynı cihaz ve aynı yazılım sürümü kullanılmalıdır; klinik yorumda "cihaz değişkenliği" belirtilir.

Makülanın 10 Katmanı ve OCT Reflektivite Paternleri

Makula bölgesindeki retina; genel retina yapısıyla aynı 10 katmana sahiptir ancak katman kalınlıkları farklıdır. OCT'de her katman spesifik reflektivite ile ayrılır:

1. İç limitan membran (ILM): Hiperreflektif ince çizgi. Vitreomaküler ara yüz değerlendirmesi.
2. Sinir lifi tabakası (NFL): Foveada yok; parafoveada ince, perifoveada belirginleşir.
3. Ganglion hücre tabakası (GCL): Foveada yok (perifere itilmiş); parafoveal 3 mm halkada en kalın.
4. İç pleksiform tabaka (IPL): GCL ile birlikte "ganglion complex" (GCC) analizinde.
5. İç nüklear tabaka (INL): Bipolar ve horizontal hücre gövdeleri. Kistoid ödem burada oluşur.
6. Dış pleksiform tabaka (OPL): Henle lif tabakası olarak foveada yatay uzanır.
7. Dış nüklear tabaka (ONL): Foveada en kalın (sadece koni gövdeleri); atrofi göstergesi.
8. Dış limitan membran (ELM): Hiperreflektif ince çizgi.
9. Ellipsoid Zone (EZ): Foveal EZ bütünlüğü görme prognozunun en kritik belirteçidir.
10. Retina pigment epiteli (RPE) + Bruch membranı: YBMD ve pigment epitelopatilerin birincil hedefi.

Fovea altında sadece dış retinal katmanlar bulunur; iç retina yanlara itilmiştir. Bu nedenle foveal OCT profilinde ONL kalın, ELM ve EZ çizgileri sürekli, RPE-Bruch kompleksi düzgün olmalıdır. Herhangi bir kesinti; kalıcı görme kaybı riski taşır.

Makula OCT Cihaz ve Modaliteler

SD-OCT (Spectral-Domain OCT)

840-880 nm dalga boyu, 20.000-100.000 A-scan/saniye, 3-7 μm eksenel çözünürlük. Standart makula tarama protokolü: 6x6 mm veya 9x9 mm kübü, 128-512 B-scan. Klinik pratikte en yaygın: Zeiss Cirrus HD-OCT, Heidelberg Spectralis, Topcon 3D OCT-1 Maestro, Optovue Avanti, Nidek RS-3000.

SS-OCT (Swept-Source OCT)

1050 nm dalga boyu, 100.000-400.000 A-scan/sn. Zeiss PLEX Elite 9000, Topcon DRI Triton, Canon Xephilio OCT-S1. Uzun dalga boyu; foveal koroid ve derin katmanlar üstün. Pakikoroid, kronik CSCR ve okuler tümör değerlendirmesinde tercih.

OCT Angiography (OCTA)

3x3 mm ve 6x6 mm foveal odaklı OCTA taramaları; foveal avasküler zon (FAZ) çapı, sirkülariteyi, damar yoğunluğunu ve neovaskülarizasyon (CNV) tespitini sağlar. YBMD tip 1/2/3 CNV karakterizasyonu ve DR takibinde kritik.

Enhanced Depth Imaging (EDI-OCT)

SD-OCT'de bile subfoveal koroid görüntülemeyi optimize eden protokol. CSCR, pakikoroid spektrumu ve retinal onkolojide klinik pratik değer.

Enface OCT Slab

Belirli derinlik dilimini yatay olarak sunar. Drusen konfigürasyonu, RPE atrofi paterni, EZ bütünlüğü haritası ve maküler ERM yayılımı için değerlidir.

Intraoperative OCT (iOCT)

Zeiss Rescan 700 ve Leica Proveo 8 entegre. Makula deliği cerrahisi, ILM peeling ve pediyatrik vitrektomilerde canlı görüntüleme; 2026 vitreoretinal cerrahi standardı.

Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (YBMD) — Makula OCT ile Yönetimi

YBMD; 55 yaş üstünde en sık geri dönüşümsüz görme kaybı nedenidir. Makula OCT; YBMD'nin evrelemesi, tedavi kararı ve uzun dönem takibinin merkezidir.

Kuru YBMD (Non-eksudatif)

Ana OCT bulguları:

• Drusen: RPE altında hiperreflektif çıkıntılar. Soft drusen (>63 μm), kutinöz drusen, retiküler pseudodrusen (subretinal drusenoid depozit).
• RPE düzensizliği: Bant kalınlığında değişiklik, hiperpigmentasyon (hiperreflektif fokal alan), hipopigmentasyon.
• Fotoreseptör dış segment değişiklikleri: EZ ve ELM inceliği veya kesintisi.
• Geografik atrofi (GA): Tam kalınlıklı RPE + fotoreseptör + koriokapillaris kaybı. Enface OCT'de sınırlanmış "sıçrama-hipertransmisyon" alanı.

Yaş YBMD (Eksudatif — Koroidal Neovaskülarizasyon, CNV)

CNV tipleri (Freund sınıflaması):

• Tip 1 CNV: Sub-RPE (klasik gizli). PED altında hiperreflektif materyal.
• Tip 2 CNV: Subretinal (klasik). RPE üzerinde hiperreflektif membran.
• Tip 3 CNV (RAP): İntraretinal. Retinal-koroidal anastomoz.
• Polipoidal koroidal vaskülopati (PCV): RPE altında polip benzeri lezyonlar. ICG anjiyografi ile doğrulanır.

Aktif Lezyon Belirteçleri

• İntraretinal sıvı (IRF): Retina içinde kistik boşluk. En güçlü aktivite göstergesi.
• Subretinal sıvı (SRF): Nörosensöriyel retinanın RPE'den ayrışması.
• Subretinal hiperreflektif materyal (SHRM): Aktif fibrovasküler doku.
• Pigment epitel dekolmanı (PED) değişimi.

Anti-VEGF Klinik Kararı

Yaş YBMD'de anti-VEGF kararı makula OCT bulguları ile şekillenir. Modern protokol Treat-and-Extend (TE): 3 aylık yükleme + kuru OCT ise 2 haftalık aralık uzatma. Faricimab (Vabysmo) ve brolucizumab (Beovu) daha uzun aralıklarla klinik pratikte yer bulmaktadır. Ranibizumab (Lucentis) ve aflibercept (Eylea, Eylea HD) standart tercih.

Diyabetik Makula Ödemi (DME) — Makula OCT ile Klinik Yönetim

Diyabet nedeniyle retinal kapiller kaybı ve kan-retina bariyerinin bozulması ile makula bölgesinde sıvı birikmesidir. Görme kaybının en sık diyabet nedeni. Makula OCT; DME tanı, evreleme ve tedavi kararının merkezi.

OCT'de DME Paternleri

• Fokal DME: Sınırlı bölgede kistik ödem; mikroanevrizmalardan sızıntı.
• Diffüz DME: Yaygın kistik ödem; kan-retina bariyeri jeneralize bozukluk.
• Kistoid maküler ödem (CME): INL ve OPL'de büyük kistler; foveal kistik boşluk.
• Serö DME: Subretinal sıvı; kötü prognoz göstergesi.
• Traksiyonel DME: Vitreomaküler traksiyon eşliğinde; vitrektomi endikasyonu.

Kötü Prognoz Belirteçleri

• DRIL (retinal iç katman düzensizliği): iç retinal katman sınırlarının silinmesi. Cerrahi/tedavi sonrası dahi kalıcı görme kaybı riski.
• EZ ve ELM kesintisi.
• Sert eksüda hiperreflektif noktalar (fovea içinde konsantre).
• Kronik SRF.

Tedavi Kararı

Kliniğimizde DME için birinci basamak tedavi anti-VEGF (ranibizumab, aflibercept, faricimab); yetersiz yanıt varsa intravitreal steroid (deksametazon implant Ozurdex, fluosinolon Iluvien) veya fokal/grid lazer. Sıvı temizliği + görme kazanımı ana klinik hedeftir; DRIL varlığı kalıcı görme sınırlaması riski hakkında hastaya şeffaf açıklanır.

Vitreomaküler Ara Yüz Hastalıkları: ERM, VMT ve Makula Deliği

Epiretinal Membran (ERM)

ILM üzerinde miyofibroblast ve glial hücrelerden oluşan fibrosellüler membran. Retinanın makula bölgesinde kırışma, foveal konturun düzleşmesi, ektopik iç foveal katman (EIFL) oluşumu ile karakterize.

Govetto-Ryan ERM Sınıflaması (2017)

• Evre 1: Foveal çukur korunmuş, EIFL yok.
• Evre 2: Foveal çukur silinmiş, EIFL yok.
• Evre 3: EIFL var, foveal çukur silinmiş.
• Evre 4: EIFL var, tüm retinal katmanlar düzensizleşmiş.

Evre 3 ve 4'te görme keskinliği belirgin azalır; cerrahi (pars plana vitrektomi + ILM/ERM peeling) endikasyonu konulur.

Vitreomaküler Traksiyon (VMT)

Kısmi arka vitreus ayrılması sırasında vitreusun makülaya yapışıklığının çekim oluşturması. IVTS 2013 sınıflaması:

• Fokal VMT: Yapışıklık çapı ≤1500 μm.
• Geniş VMT: Yapışıklık çapı >1500 μm.

Makula Deliği

Gass sınıflaması:

• Evre 1a: İmpending; foveal detachment.
• Evre 1b: Yellow spot, subretinal sıvı.
• Evre 2: Tam kat delik <400 μm.
• Evre 3: Delik >400 μm, vitreus ayrılması yok.
• Evre 4: Delik + tam vitreus ayrılması.

Cerrahi başarı için OCT'de minimum delik çapı, taban çapı, MHI (macular hole index) ve EZ bütünlüğü ölçülür. Idiopatik makula deliği için pars plana vitrektomi + ILM peeling + gaz tamponadı altın protokoldür; %85-95 anatomik kapatma başarısı.

Lamellar Delik ve Pseudo-Delik

Lamellar delik; ILM ile fotoreseptörler arasında kısmi kalınlıklı doku kaybı. Pseudo-delik; ERM merkezinde görsel yanılsama (gerçek doku kaybı yok). OCT ayırımı klinik cerrahi karar için kritik.

Santral Seröz Koryoretinopati (CSCR) — Makula OCT

CSCR; genç-orta yaş erkekte, tip A kişiliklerde ve steroid kullanımı sonrasında sık görülen, foveal subretinal sıvı ile karakterize idiyopatik koryoretinopati. Makula OCT tanının merkezi.

Akut CSCR OCT Bulguları

• Foveal subretinal sıvı (SRF): şeffaf sıvı birikimi.
• RPE mikroelevasyonları: pinpoint sızıntı bölgeleri.
• Fotoreseptör dış segment uzaması ("shaggy photoreceptors").
• Subfoveal koroidal kalınlaşma (SFCT >350 μm, EDI-OCT ile).

Kronik CSCR (>6 ay)

• RPE atrofisi.
• Sub-RPE hiperreflektif materyal (kronik değişiklik).
• Fotoreseptör atrofisi.
• Sekonder CNV riski (%2-15).

Klinik Yönetim

Akut CSCR spontan rezolüsyon oranı yüksektir (%80-90, 3 ay içinde). Uzayan olgularda: eplerenon (mineralokortikoid antagonisti), fotodinamik terapi (PDT), subthreshold micropulse lazer. Sekonder CNV varsa anti-VEGF. Pakikoroid spektrumu yönetimi makula dejenerasyonu tedavisi sayfamızda detaylı işlenmiştir.

Özel Makula Durumları: MacTel, CME, Miyopik Makülopati, Postop

Maküler Telanjiektazi (MacTel Tip 2)

Perifoveal telanjiektatik damarlanma + parafoveal iç retinal hücre kaybı. OCT bulguları: parafoveal iç retinal kavitasyon (hiporeflektif alan), EZ kaybı temporal parafoveal, foveal çöküklüğün derinleşmesi. OCTA yüzeysel ve derin pleksusta telanjiektazi damar paterni. Nadir hastalık; klinik tanı OCT + FAF + OCTA ile.

Kistoid Maküler Ödem (CME)

Katarakt cerrahisi sonrası Irvine-Gass sendromu, üveit, retinal damar tıkanıklığı, retinitis pigmentosa ve niasin kullanımı sonrası. OCT: foveal ve parafoveal INL/OPL kistleri, foveal kalınlık artışı. Tedavi: NSAID + topikal steroid; dirençli olguda intravitreal steroid veya anti-VEGF.

Miyopik Makülopati (META-PM 2015)

Aksiyel uzunluk >26 mm patolojik miyopide 5 kategori:

• Kategori 0: Lezyon yok.
• Kategori 1: Tessellated fundus.
• Kategori 2: Diffüz koryoretinal atrofi.
• Kategori 3: Yamalı atrofi.
• Kategori 4: Maküler atrofi (foveal RPE-koriokapillaris kaybı).

Ek "plus" bulgular: lakuner çatlaklar (lacquer cracks), miyopik CNV, staphyloma. OCT + SS-OCT geniş kesitler ile miyopik traksiyonel makülopati (foveoskiz, foveal detachment, lamellar-tam kat delik) ayrımı yapılır.

Postoperatif Makula OCT

Katarakt, vitrektomi, retinal dekolman cerrahisi ve keratoplasti sonrası makula OCT; postoperatif CME (Irvine-Gass), ERM oluşumu, subretinal sıvı rezidü ve foveal iyileşme takibinde standart. Katarakt ameliyatı sonrası 4-6 hafta rutin makula OCT önerilir.

İlaç Toksisitesi Taramasında Makula OCT

Aşağıdaki ilaçları uzun süre kullanan hastalarda makula OCT + 10-2 görme alanı + mfERG bütünleşik takip protokolü AAO 2016-2025 kılavuzları ile önerilir:

Hidroksiklorokin (HCQ)

Romatoid artrit, SLE, Sjögren tedavisinde uzun kullanım. Baseline OCT + 5 yıl sonra yıllık tarama. Erken bulgu: parafoveal EZ kaybı (Kafkas ırkı), perifoveal EZ kaybı (Asyalı ırk). "Uçan tabak" görünümü ileri evrede.

Tamoksifen

Meme kanseri hormonoterapisi. >10 yıl kullanımda retinal kristal makülopati; kistoid makula ödemi. Yıllık makula OCT.

MEK İnhibitörleri (Trametinib, Binimetinib)

Melanom hedefli tedavi. Geçici subretinal sıvı; genellikle klinik değildir. Baseline + tedavi süresince aylık.

Deferoksamin, Sildenafil, Vigabatrin

Talasemi, erektil disfonksiyon, epilepsi tedavisinde. Retinal toksisite değişken; klinik semptom varsa OCT.

Makula OCT Parametreleri ve Klinik Yorum

Merkezi Retinal Kalınlık (CRT)

ETDRS 1 mm merkez halka ortalaması. Normal 240-290 μm. DME/CME/YBMD'de artar; GA ve kalıtsal atrofide azalır.

Makuler Hacim

Total ETDRS 6 mm daire hacmi. Normal 8-10 mm³. Progresyon takibinde CRT'den daha stabil.

Foveal Kalınlık İndeksleri

• MHI (Macular Hole Index): Delik yüksekliği / taban çapı. >0.5 kapatma prognozu iyi.
• DHI (Diameter Hole Index): Delik dar çapı / taban çapı.
• THI (Traction Hole Index): Delik yüksekliği / dar çapı.

EZ Bütünlüğü

Foveal EZ çizgisinin sürekli olup olmadığı. EZ integrity index (EZI): korunmuş EZ oranı %. >%50 iyi görme prognozu.

DRIL (Disorganization of Retinal Inner Layers)

İç retinal katman sınırlarının silinmesi. >%50 fovea alanı etkilenirse kalıcı görme kaybı riski yüksek.

Foveal Avasküler Zon (FAZ) OCTA

Normal 0.25-0.30 mm². DR ve RVO'da genişler; MacTel'de deforme olur.

Ganglion Cell Analysis (GCA/GCC)

Parafoveal 3-6 mm halka GCL+IPL kalınlığı. Glokom erken göstergesi; nörodejeneratif hastalıklarda biyobelirteç.

Yapay Zekâ Destekli Makula OCT Analizi (2026)

Makula OCT 2026 klinik pratiğinde AI ile derin entegre çalışır. Klinisyen manuel yorumu zorunlu tutar; AI destek katmanı olarak klinik karar sürecinde yer alır.

Segmentasyon AI

U-Net, ResNet, Vision Transformer tabanlı derin öğrenme modelleri makülanın 10 katmanını saniyeler içinde ayırır. FDA/CE onaylı: Heidelberg AutoRescan, Zeiss Advanced RPE Analysis, Notal Vision Home OCT AI, RetInSight Fluid Monitor.

Sıvı Otomatik Kantitasyonu

RetInSight (Vienna) YBMD ve DME hastalarında IRF, SRF ve PED hacmini otomatik kantitatif olarak hesaplar; anti-VEGF ihtiyacına yönelik klinik uyarı sağlar. Notal Vision Home OCT ev tipi cihazda AI ile günlük sıvı takibi yapar.

YBMD Progresyon Modelleri

Deep learning modelleri; kuru YBMD hastasında geografik atrofi başlangıcını 12-24 ay önceden öngörebilir. Yüksek risk hastasına daha sık takip önerilir. Google DeepMind + Moorfields (2018) çalışması akademik referans.

Diyabetik Retinopati AI

IDx-DR (2018 FDA), Eyenuk EyeArt (2020) fundus tabanlı; OCT tabanlı DME modelleri 2023 sonrası klinik pilot uygulamada.

Klinik Değerlendirme İlkeleri

• AI sonucu klinisyen tarafından her hasta için manuel doğrulanır.
• AI kararı klinisyeni bağlamaz; öneri katmanıdır.
• Türk popülasyonuna özel validasyon araştırma alanı.
• Hasta verisi KVKK/GDPR uyumlu şifreli sunucularda saklanır; gizlilik politikamız ile güvence altındadır.

Makula OCT Tarama Protokolleri

1. Standart Makula Kübü

6x6 mm, 128-512 B-scan. Rutin makula değerlendirmesi. Zeiss "Macular Cube 512x128", Heidelberg "Posterior Pole", Topcon "3D Macula".

2. HD 5-Line Raster

Yüksek çözünürlüklü 5 paralel B-scan. Makula deliği, ERM, subretinal sıvı ayrıntılı değerlendirme.

3. Wide Field Makula

9x9 mm veya 12x12 mm; perifoveal genişletilmiş alan. Diyabetik retinopati, RVO takibinde.

4. Radial B-scan

Fovea merkezli 6 veya 12 radyal kesit. Makula deliği MHI/DHI ölçümü için altın protokol.

5. EDI Makula

Subfoveal koroid görüntülemesi. CSCR, pakikoroid ve okuler tümör.

6. OCTA Makula

3x3 mm foveal (yüksek çözünürlük), 6x6 mm perifoveal. Yüzeysel, orta, derin ve koriokapillaris ayrı segment. FAZ, damar yoğunluğu, CNV tespiti.

7. Progresyon Takip Protokolü

Baseline tarama + izlem eye-tracking (TruTrack, FastTrac) ile aynı retinal koordinatta hizalanır. 5 μm hassasiyetle değişim analizi.

Kalite standardı: Zeiss Sinyal Gücü ≥6/10, Heidelberg Q-Score ≥25/40. Altında olan taramalar tekrar edilir.

Hasta Hazırlığı ve Test Süreci

Makula OCT hasta için ağrısız, temassız ve non-invaziv. Kliniğimizde hasta iş akışı:

1. Kayıt ve anamnez: sistemik hastalık, ilaç, aile öyküsü.
2. Görme keskinliği (görme keskinliği testi) + refraksiyon.
3. Pupil değerlendirmesi: endikasyona göre tropikamid %1 dilatasyon.
4. Cihaz pozisyonlama: alnı-çene desteği, sabit fiksasyon.
5. Tarama: 5-10 saniye/hacim, 3-5 protokol.
6. Kalite kontrol: sinyal, artefakt, merkezleme.
7. Yorum ve rapor: klinisyen görüntüleri hasta ile paylaşır; yazılı sonuç raporu.

Test Öncesi Uyarılar

• Kontakt lens çıkarımı sonrası 15 dakika beklenir.
• Pupil dilatasyonu 4-6 saat sürer; araç kullanılmamalı.
• Işık hassasiyeti olan hasta güneş gözlüğü ile ayrılır.
• Test öncesi tam açlık gerekmez; normal diyet.

Kliniğimiz her makula OCT hastasına test öncesi 5 dakikalık sözlü bilgilendirme yapar; hasta soruları için editoryal kurul onaylı hasta broşürü sağlar.

Makula Altındaki Koroid ve Pakikoroid Spektrumu

Makula altında yer alan koroid; retinal fotoreseptörlerin oksijen ve besin ihtiyacını sağlayan yoğun vasküler tabakadır. Makula OCT (özellikle SS-OCT ve EDI-OCT) koroid kalınlığı ve morfolojisini mikron çözünürlükte ölçer.

Subfoveal Koroidal Kalınlık (SFCT)

Normal 250-350 μm. Yaş ve aksiyel uzunluğa göre değişir. Diürnal varyasyon: sabah kalın, akşam ince (~30 μm salınım).

Pakikoroid Spektrumu (Warrow-Freund 2013)

• Pakikoroid pigment epiteliopatisi (PPE): SFCT >350 μm, RPE mikrodeğişiklikler; sıvı yok.
• Santral seröz koryoretinopati (CSCR): Akut/kronik SRF.
• Pakikoroid neovaskülopati (PNV): CNV eşliğinde pakikoroid.
• Polipoidal koroidal vaskülopati (PCV): Polip benzeri koroidal lezyonlar.
• Fokal koroidal ekskavasyon (FCE): Lokal koroidal çukurluk.

Pakikoroid tanısı doğru konulmadığında tedavi yolu değişir; anti-VEGF, PDT veya konservatif takip kararları koroid analizine bağlıdır. SS-OCT + OCTA + FAF + ICG bütünleşik değerlendirme klinik altın standarttır.

Makula OCT Artefaktları ve Yaygın Yanlış Yorumlar

Makula OCT klinik değeri; artefakt tanıma ile korunur. Yaygın artefakt sınıfları:

1. Segmentasyon Hataları

Büyük PED, kalın subretinal sıvı, yoğun sert eksüda varlığında otomatik yazılım ILM/RPE segmentasyonunu kaybeder. Klinisyen manuel doğrular; gerekirse manuel düzeltme.

2. Hareket ve Blink Artefaktları

Eye-tracking (TruTrack, FastTrac, MCT) aktif olmalı. Görülen "damarsal kayıp" ve "kesintili çizgi" görüntüsü tekrar tarama gerektirir.

3. Projeksiyon Artefaktı (OCTA)

Yüzeysel damarların derin katmanlara yansıması. Projection-removal algoritması yardımcı olur; klinik yorumda dikkat.

4. Sinyal Zayıflığı

Kalın katarakt, vitreus opasitesi, ince kornea, kuru göz. Suni gözyaşı + eye-tracking ile aşılır; katarakt varsa cerrahi sonrası yeniden tarama.

5. Ayna Artefaktı (Mirror Artifact)

Yüksek miyopide görüntü ters yansıma. Cihaz eksen kalibrasyonu ile önlenir.

6. Vinyeting

Görüntü kenarlarında karanlık; pupil dilatasyonu yetersizliği. Ek tropikamid ile.

Referanslar ve Kılavuz Zinciri

• American Academy of Ophthalmology. Preferred Practice Pattern — Age-Related Macular Degeneration, 2025.
• American Academy of Ophthalmology. Preferred Practice Pattern — Diabetic Retinopathy, 2025.
• American Academy of Ophthalmology. Preferred Practice Pattern — Idiopathic Macular Hole, 2024.
• EURETINA Clinical Guidelines: OCT and OCTA in Macular Disease, 2024.
• American Society of Retina Specialists (ASRS) Clinical Update, 2025.
• International Vitreomacular Traction Study (IVTS) Group. Ophthalmology 2013.
• Govetto A, Lalane RA, Sarraf D et al. Insights into ERM using SD-OCT. Am J Ophthalmol 2017.
• Freund KB, Zweifel SA, Engelbert M. Do we need a new classification for choroidal neovascularization? Retina 2010.
• Warrow DJ, Hoang QV, Freund KB. Pachychoroid pigment epitheliopathy. Retina 2013.
• Ohno-Matsui K et al. International photographic classification and grading system for myopic maculopathy (META-PM). Am J Ophthalmol 2015.
• Marmor MF et al. Recommendations on screening for chloroquine and hydroxychloroquine retinopathy (2016 revision). Ophthalmology 2016.
• Schmidt-Erfurth U et al. Artificial intelligence in retina. Prog Retin Eye Res 2018.
• ISO 15004-2:2007 Ophthalmic instruments — Fundamental requirements and test methods.
• Türk Oftalmoloji Derneği Makula Kılavuzu, 2024.

Editoryal kurulumuz kılavuzları yılda bir gözden geçirir ve içeriği hakemli literatürle revize eder. Tam liste için kaynaklar sayfamız kamuya açıktır.

Sıkça Karşılaşılan Yanlış Anlamalar

1. "Makula OCT normal ise retinada hiçbir hastalık yok."

Yanlış. Makula OCT yalnızca merkezi 6-9 mm alanı değerlendirir; periferik retinal hastalıklar (yırtık, latis dejenerasyonu, subklinik dekolman) makula OCT ile atlanabilir. Kapsamlı retina değerlendirmesi için retina OCT ve fundoskopi eklenir.

2. "Anti-VEGF tedavisi kararı sadece makula OCT ile verilir."

Kısmen doğru. Anti-VEGF kararı makula OCT bulgularının (IRF/SRF/PED) yönlendirdiği bir süreçtir; ancak klinisyen görme keskinliği, fundus muayenesi, gerekirse OCTA/FLA ve sistemik durumu birlikte değerlendirir.

3. "Foveal çukur derinliği bireysel değişmez."

Yanlış. Foveal çukur bireysel olarak 200-350 μm derinlik aralığında değişir. Foveal hipoplazi (albinizm, aniridi) durumunda çukur oluşmaz; bu durum kalıcıdır ve klinik değerlendirmede dikkate alınır.

4. "Cihazlar arası OCT değerleri direk karşılaştırılabilir."

Yanlış. Zeiss, Heidelberg, Topcon, Optovue arasında segmentasyon farkları nedeniyle 15-30 μm sistematik fark bulunur. Progresyon takibinde aynı cihaz ve yazılım kullanılmalıdır.

5. "OCT'de küçük bir bulgu her zaman hastalık işaretidir."

Yanlış. Küçük drusen (<63 μm) 50 yaş üstü bireylerin %30-40'ında bulunur; normal yaşlanma parçası olabilir. Klinik korelasyon zorunlu.

Klinik Öneriler ve Sonuç

Makula OCT; keskin görmenin merkezini mikron hassasiyetinde değerlendiren, 2026 klinik pratiğinin en çok başvurulan görüntüleme testidir. Yaş, sistemik hastalık ve genetik risk faktörlerine göre bireyselleştirilmiş taraması ile görme kaybının önemli bir kısmı önlenebilir.

Editoryal Kurul Klinik Önerileri

• 50 yaş üstü tüm bireylere baseline makula OCT; sonra 2 yılda bir.
• Diyabet hastalarına yıllık makula OCT; DME şüphesinde 3-6 ayda bir.
• YBMD hastasına 6-12 ayda bir; anti-VEGF döneminde 4-6 haftada bir.
• Yüksek miyopi (aksiyel uzunluk >26 mm) hastasına yıllık makula OCT.
• Hidroksiklorokin, tamoksifen kullananlara baseline + yıllık makula OCT.
• Aile öyküsü olan bireylere baseline + risk temelli takip.
• Katarakt cerrahisi sonrası 4-6 hafta rutin makula OCT (Irvine-Gass taraması).

Bu prensipler; hastanın uzun vadeli görme fonksiyonunu koruma başarısını doğrudan artırır. Detaylı OCT disiplini için göz tomografisi (OCT) sayfamız, retinanın bütününü kapsayan içerik için retina OCT sayfamız, randevu ve iletişim için iletişim sayfamız ziyaret edilebilir.

Etik, Hasta Güvenliği ve Veri Koruma

Makula OCT'de hasta rızası sözlü yeterlidir; OCTA, iOCT ve araştırma amaçlı görüntülemede yazılı bilgilendirilmiş onam alınır ve klinik dosyada arşivlenir. Görüntü verileri KVKK ve GDPR uyumlu şifreli sunucularda saklanır; hastanın erişim ve silme talep hakkı gizlilik politikası ile güvence altındadır. Tele-oftalmoloji süreçlerinde uçtan uca şifreleme uygulanır; hasta veri güvenliği yıllık denetlenir. Detaylar için etik politikamız kamuya açıktır.

Uygulayıcı Eğitimi ve Kalite Güvence

Makula OCT kalitesi cihaz kadar uygulayıcı becerisine bağlıdır. Kliniğimizde OCT uygulayıcıları yıllık ISO 15189 uyumlu yeterlik programından geçer.

Uygulayıcı Beceri Alanları

• Günlük cihaz kalibrasyonu ve QC.
• Hasta pozisyonlama ve sabit fiksasyon sağlama.
• Sinyal gücü optimizasyonu.
• Segmentasyon hatalarını klinisyene raporlama.
• Yaşlı, pediatrik, düşük kooperasyonlu hastaya özel yaklaşım.

Kalibrasyon Zinciri

• Fabrika kalibrasyonu (yıllık).
• Klinik yerinde kontrol (aylık).
• Fantom hedefli tekrarlanabilirlik (haftalık).
• Yazılım güncellemeleri sonrası validasyon.

Tele-Oftalmoloji ve Ev Tipi Makula OCT (2026)

2026 klinik pratiğinde makula OCT tele-oftalmoloji ile ana entegrasyon alanıdır. Uzak sağlık merkezlerinden çekilen makula OCT görüntüleri bulut platformları (Heyex 2, FORUM, IMAGEnet) üzerinden uzman merkez retina hekimlerine iletilir; 24-48 saatte uzman raporu döner. KVKK/HIPAA uyumlu şifreleme standardı.

Notal Vision Home OCT

2024 FDA onayı sonrası ev tipi makula OCT cihazı; yaş YBMD hastasında günlük IRF/SRF izleme sağlar. AI destekli anomali alarmı klinisyene doğrudan bildirilir. Anti-VEGF ihtiyacı optimize edilir; klinik ziyaret yükü azalır. Türkiye'de akademik pilot uygulamalar sürmektedir; klinik yaygınlaşma önümüzdeki yıllar için beklenen gelişme.

Klinik Kazanımlar

• Coğrafi uzak hasta erişilebilirliği artar.
• Anti-VEGF yükü optimize.
• Tarama programlarında AI ön eleme.
• Uzun dönem hasta bağlılığı ve tedavi uyumu artar.

Hasta İçin Rapor Yorumlama Rehberi

Makula OCT raporu; tıbbi terminoloji ve hasta diline uygun açıklamayı birlikte içerir. Sık kullanılan temel terimler:

• Foveal kalınlık: Görme merkezi kalınlığı, renk kodu ile normal/artmış/azalmış.
• IRF: Retina içi sıvı; genellikle aktif tedavi endikasyonu.
• SRF: Retina altı sıvı; YBMD veya CSCR habercisi.
• PED: Pigment epitel dekolmanı; drusenoid, seröz veya vaskülarize.
• EZ: Fotoreseptör bütünlüğü; görme prognozu için ana belirteç.
• Drusen: RPE altı birikimler; kuru YBMD öncüsü.
• ERM: Retina üzerinde membran; foveal düzleşme.
• MacHole: Makula deliği; cerrahi endikasyonlu.

Raporda anlamadığınız terim varsa klinisyeninize sormaktan çekinmeyin; kliniğimiz hasta sağlık okuryazarlığı programını aktif yürütür.

Gelecek Ar-Ge Yönleri (2026+)

• Ultra-yüksek çözünürlük OCT (UHR-OCT): 1-2 μm eksenel; hücresel katman detayları.
• Adaptive Optics OCT (AO-OCT): Foveal koni fotoreseptörleri bireysel çözme; kalıtsal distrofilerde erken tanı.
• Fonksiyonel OCT (fOCT): Makula bölgesinde metabolik aktivite ve oksijen doygunluğu.
• OCT Elastografi: Retinal biyomekanik değerlendirme; makula deliği ve VMT'de.
• Genişlemiş Home OCT: YBMD dışında DME ve glokom hastasına uzatma.
• Multimodal AI: OCT + fundus + genetik + klinik veri; kişiselleştirilmiş risk skoru.
• Robotik makula OCT: Otomatik hizalama, uygulayıcı bağımlılığı azaltma.

Kliniğimiz Türkiye'de bu teknolojilerin klinik validasyon çalışmalarına akademik katkı sağlar. Katılım etik ve araştırma politikamız çerçevesinde gönüllü ve şeffaftır.

Detay Klinik Notlar ve Editoryal Perspektif

Makula OCT yorumu; hasta hikâyesi, sistemik hastalıklar, ilaç kullanımı, aile öyküsü, önceki görüntüleme ve gerekirse genetik ile bütünleşik yapılır. Örneğin diyabetik hastada foveal kalınlık artışı; DME olmaksızın sadece diyabetik nöropati kaynaklı olabilir. Bu ayrım klinisyenin manuel değerlendirmesini gerektirir; AI otomatik alarm tek başına yönlendirici değildir.

Foveoskiz (yüksek miyopide) sıkça makula deliği olarak yanlış yorumlanır; SS-OCT geniş kesitler ile ayrım netleşir. Retinoschisis; foveal kistik boşluk şeklinde göründüğünden DME ile karışabilir. Konjenital hastalıklarda (X-bağlı retinoschisis, PRPH2 mutasyonu) genetik tanı klinik yorum için kritiktir.

Kliniğimizde makula OCT raporu her zaman klinisyen imzalı ve editoryal kurul onaylıdır. Şüpheli olgular haftalık multidisipliner konseye taşınır; retina, glokom, kornea ve genetik danışmanı ortak karar üretir. Bu bütünleşik yaklaşım hasta memnuniyetini ve tedavi başarısını doğrudan artırmaktadır.

Makula OCT dünyanın en çok kullanılan oftalmik görüntüleme testidir; ancak klinik değeri her zaman bütünleşik hasta değerlendirmesi ile ortaya çıkar. Editoryal kurulumuz; hakemli kaynaklar ve resmi kılavuzları yıllık gözden geçirerek klinik pratikleri güncel tutar.

Makula OCT Klinik Akış Özet Şeması

1. Randevu → anamnez → kapsamlı göz muayenesi.
2. Görme keskinliği + refraksiyon + biyomikroskopi + IOP.
3. Endikasyona göre makula OCT protokolü: kübü, HD raster, radial, EDI veya OCTA.
4. Sinyal ve artefakt kontrolü; gerekirse tekrar tarama.
5. Otomatik segmentasyon + AI ön analiz + klinisyen manuel doğrulama.
6. Baseline karşılaştırma (varsa) + değişim analizi.
7. Klinik yorum: yapısal + damarsal + fonksiyonel bütünleşik.
8. Karar: takip aralığı, tedavi başlangıcı veya multidisipliner konsey.
9. Hasta ile şeffaf raporlama; dijital + yazılı çıktı.
10. Uzun dönem takip: klinik ziyaret + tele-oftalmoloji + AI destekli progresyon modeli.

Retina Damar Tıkanıklığı (RVO) ve Makula OCT

Santral retina ven tıkanıklığı (CRVO) ve dal retinal ven tıkanıklığı (BRVO) makula ödemi (RVO-ME) ile klinik pratikte en sık karşılaşılan retinal damar hastalıklarındandır. Makula OCT tanı, tedavi kararı ve uzun dönem takibin merkezidir.

Akut Faz OCT Bulguları

• Retina iç katmanlarında kalınlaşma (INL/OPL kistik ödem).
• PAMM (Paracentral Acute Middle Maculopathy): iç retinada bandmlı hiperreflektif çizgi; iskemik hasarın habercisi.
• Subretinal sıvı (SRF) — %20-30 olguda.
• Retinal hemorajilere bağlı hiperreflektif fokal noktalar (arka gölge artefaktı).
• Kronik dönemde iç retina atrofisi ve OCT skimming (iç retinada tabakalı incelme).

Kötü Prognoz Belirteçleri

• DRIL (iç retinal katman düzensizliği) fovea alanında >%50.
• EZ ve ELM kesintisi.
• OCTA'da geniş FAZ ve derin pleksusta kapiller kaybı.
• Kronik SRF ve foveal atrofi.

Tedavi Kararı

Anti-VEGF (aflibercept, ranibizumab, faricimab) birinci basamak. Yetersiz yanıt varsa deksametazon intravitreal implant (Ozurdex). Sekonder neovaskülarizasyon veya periferik iskemi PANRETINAL LASER endikasyonunu doğurabilir; klinik konsey ile karar verilir.

Multimodal Görüntüleme Entegrasyonu

2026 makula pratiğinde makula OCT tek başına değil; tamamlayıcı modalitelerle bütünleşik kullanılır.

Fundus Fotoğrafı ve Ultra-Widefield (UWF)

Optos California, Zeiss Clarus 700, Nikon DRS-1: 200° retinal alanı tek çekimde. Makula OCT bulgusunun periferik yayılımı UWF ile belgelenir. DR taraması ve RVO'da altın ikili.

Fundus Otofloresans (FAF)

Lipofuksin dağılımı; geografik atrofi sınırı, kalıtsal makula distrofisinde patern tanı, CSCR mikrosızıntı bölgeleri FAF ile netleşir.

Fluoresein Anjiyografi (FLA)

Damar içi boya ile retinal dolum ve sızıntı fazları. YBMD, DR, üveit, RVO ve makula tümör değerlendirmesinde. OCTA damar akışını gösterir; FLA sızıntı bilgisini verir; klinik karar için birbirini tamamlar.

ICG Anjiyografi (ICGA)

Koroidal damarlar. Polipoidal koroidal vaskülopati (PCV), pakikoroid spektrumu, koroidal tümörlerde endikasyon.

Elektroretinografi (ERG) ve mfERG

Fonksiyonel testler; makula OCT yapısal bulgusuna işlevsel doğrulama sağlar. Hidroksiklorokin taraması, kalıtsal distrofiler ve MEK inhibitörü retinopatisinde bütünleşik altın protokol.

Mikroperimetri

Foveal fiksasyon ve fonksiyonel duyarlılık haritası; makula OCT bulgusunun görsel karşılığını sağlar. Nidek MP-3 ve CenterVue MAIA klinik pratikte yaygın.

Pediatrik Makula OCT ve Kalıtsal Makula Distrofileri

Makula OCT pediatrik oftalmolojinin de temel testidir. Handheld OCT (Bioptigen Envisu, Leica EnFocus) uykuda veya kısa sedasyon ile yenidoğanda dahi uygulanabilir. Uyanık çocuk taramasında hızlı protokol (5-10 saniye) tercih edilir.

Kalıtsal Makula Distrofileri OCT Paternleri

• Stargardt hastalığı (ABCA4): Parafoveal RPE atrofisi, ONL incelme, EZ kaybı; "pisces flek" görünümü FAF ile birlikte.
• Best hastalığı (BEST1): Vitelliform materyal, subretinal hiperreflektif kütle; evre 1-5 klinik seyri.
• Cone/Cone-rod distrofisi: Santral EZ kaybı, koni bandı incelmesi.
• Retinoschisis (RS1, X-bağlı): Foveoskiz, sikpe kist görünümü.
• Vitelliform patern distrofi: Sub-RPE materyal, RPE atrofi.
• Pattern distrofisi (PRPH2): RPE düzensizliği, sınırlı EZ kaybı.

Genetik test + ERG + OCT bütünleşik değerlendirme klinik altın standart. Aile öyküsü olan çocuklara baseline makula OCT ve genetik danışma önerilir. Voretigene neparvovec (Luxturna, RPE65 gen tedavisi) gibi yenilikçi tedaviler için erken tanı kritik önemdedir.

Glokom ve Makula OCT — GCA ile Erken Tanı

Glokom optik sinir hastalığıdır; ancak makula OCT'de parafoveal 3-6 mm halkada ganglion hücre kaybı (GCA/GCC) sıklıkla RNFL kaybından önce saptanır. Bu nedenle makula OCT glokom şüpheli hastanın erken tanı testi olarak klinik pratikte artan yer bulmaktadır.

GCA/GCC Parametreleri

• Ortalama GCC kalınlığı: normal 85-95 μm; <70 μm anlamlı hasar.
• Minimum GCC: en incelmiş bölgeye özgü değer; erken glokom göstergesi.
• Sektörel analiz: superotemporal ve inferotemporal glokomun hedef bölgeleri.

Preperimetrik Glokom

Görme alanı normalken makula OCT'de GCA azalması saptanan glokom evresi. Erken tanı ve tedavi başlangıcı hasta prognozunu belirler; aile öyküsü, IOP yüksekliği ve ince kornea varlığında yıllık makula OCT + peripapiller RNFL analizi standart.

Üveit ve Enfeksiyöz Makülopatiler

Üveit spektrumunda makula tutulumu görme kaybının ana nedenidir. Makula OCT enflamatuar süreç değerlendirmesinin merkezidir.

Üveitik Makula Ödemi (UME)

Kronik anterior/intermediate/posterior üveit sonrası kistoid makula ödemi. INL/OPL kistik boşluklar, foveal kalınlık artışı, subretinal sıvı. Sistemik/topikal steroid, immünomodülatör (metotreksat, mikofenolat, adalimumab) tedavisi altında aylık makula OCT ile takip.

Toksoplazmoz Korio-Retiniti

Aktif faz: tam kat hiperreflektif kalınlaşma + üstte vitreus enflamatuar hücreleri ("hyper-reflective vitreous dot"). İyileşme: skarlaşma, RPE hiperplazisi, tam kat atrofi.

Behçet Üveiti

Posterior üveit + retinal vaskülit + makula ödemi. Bilateral tutulum yaygındır; anti-TNF ajanları (adalimumab, infliksimab) klinik pratikte önemli yer tutar.

Birdshot Koryoretinopati

HLA-A29 pozitif; koroid odaklarında hipoflores lezyonlar (FAF), diffüz makula ödemi. Uzun süreli immünomodülatör tedavi.

CMV Retiniti

İmmün baskılı hastada (HIV, kemik iliği nakli sonrası); tam kat retinal nekroz + granüler hemoraji + damar boyunca beyaz kısa çizgiler ("brushfire pattern"). Sistemik + intravitreal gansiklovir/foskarnet tedavisi.

Onkolojik Değerlendirmede Makula OCT

Koroidal melanom, koroidal metastaz, koroidal hemanjiyom ve okuler lenfoma değerlendirmesinde makula OCT klinik takibin yardımcı testidir. SS-OCT uzun dalga boyu; tümör-retina arayüzü, subretinal sıvı, drusen benzeri değişiklikler ve RPE ondülasyonunu belgeler.

Koroidal Melanom OCT Bulguları

• Tümör üzerinde nörosensöriyel retinada elevasyon.
• Subretinal sıvı — sık.
• RPE düzensizlik ve orange pigment ("lipofuksin").
• Retinal iç katmanlarda ödem.
• Chronic dekompansasyon: fotoreseptör atrofi.

Tedavi Sonrası Takip

Plak brakiterapi, proton terapi ve transpupiller termoterapi sonrası radyasyon retinopatisi ve papilopati riski; makula OCT ile 6 ayda bir takip. Kliniğimizde onkolojik hastalar multidisipliner konsey ile yönetilir.

Postoperatif Makula OCT — Detay Klinik Protokol

Katarakt, vitrektomi, retinal dekolman ve keratoplasti cerrahileri sonrası makula OCT rutin postoperatif takibin merkezi testidir. Erken komplikasyon tanısı görme sonuçlarını doğrudan etkiler.

Katarakt Sonrası Irvine-Gass Sendromu

Katarakt ameliyatı sonrası 4-6 haftada foveal kistoid ödem gelişebilir. İnsidans %1-3; risk faktörleri: diyabet, üveit öyküsü, komplike cerrahi, epiretinal membran. Kliniğimiz her katarakt ameliyatı sonrası 4-6 haftada rutin makula OCT önerir. Tanı sonrası: topikal NSAID + steroid; dirençli olguda intravitreal steroid.

Vitrektomi Sonrası Takip

Makula deliği, ERM peeling ve retinal dekolman cerrahisi sonrası; foveal iyileşme, EZ bütünlüğü ve subretinal sıvı rezidü makula OCT ile 1, 3, 6 ay takip edilir. Makula deliği kapanma paterni tip 1 (U-shaped, en iyi prognoz), tip 2 (V-shaped), tip 3 (W-shaped) olarak sınıflanır.

Keratoplasti Sonrası

DMEK, DSAEK ve penetran keratoplasti sonrası intraoperatif hipotoni, üveit veya optik nöropati kaynaklı postop makula ödemi izlenebilir. Rutin postop 4-6 haftada makula OCT.

Retinal Dekolman Cerrahisi Sonrası

Scleral buckle, pnömatik retinopeksi ve pars plana vitrektomi sonrası makula ondrayı hızını + subretinal sıvı rezolüsyonunu makula OCT belgeler. Sürekli SRF (>3 ay) foveal atrofi ve kalıcı görme kaybı riski taşır.