Vitrektomi Nedir?

Vitrektomi, lens arkasında ve retina önünde yer alan jelimsi vitre maddesinin (vitröz humör) cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Pars plana adı verilen, retina ve siliyer cisim arasındaki güvenli giriş bölgesinden 3 mm gerisinden uygulanır. Bu nedenle ameliyatın tam adı "pars plana vitrektomi"dir.

Vitreusun çıkarılması; retinaya doğrudan ulaşılmasını, traksiyonların serbestlenmesini, hemorajinin temizlenmesini ve tamponad ajanlarının (gaz, silikon yağı) yerleştirilmesini mümkün kılar.

Kapsamlı bir retina değerlendirmesi için OCT tomografisi, fundus fotoğrafı, FFA anjiyografisi ve göz ultrasonu tetkikleri birlikte değerlendirilir. Eşlik eden katarakt için katarakt ameliyatı, lens seçenekleri için akıllı lens sayfalarımıza, glokom riski için glokom tedavisi bölümümüze bakabilirsiniz.

Endikasyonları

Vitrektominin en yaygın endikasyonları arasında retina dekolmanı, vitre hemorajisi, makula deliği, epiretinal membran, vitreomakuler traksiyon, endoftalmi, dropped lens, proliferatif diyabetik retinopati ve travmatik intraoküler yabancı cisim yer alır. Ayrıca floater bursa neden olan vitre dejenerasyonu ve nadir olarak vitreoretinal lenfoma tanısı için diagnostik vitrektomi de yapılabilir.

Ameliyat Tekniği

23G, 25G ya da 27G troker-kanül sistemleri pars plana üzerinden konjonktivayı transkonjonktival olarak geçer. Üç port standardı uygulanır: infüzyon, vitrektomi probu ve endoilluminatör. Yeni nesil dual pnömatik probelar 20.000 cpm üzerinde kesim hızıyla periferik vitreusu güvenli biçimde temizler.

Core vitrektomi sonrası posterior hyaloid triamcinolone ile boyanır ve cerrah tarafından ayrılır. İhtiyaca göre ILM peeling, lazer fotokoagülasyon, perflorokarbon kullanımı ve gaz/silikon yağ tamponadı uygulanır.

Modern sistemlerde port girişleri eğik (oblik) açıyla yapılır ve cerrahi sonunda dikiş gerekmez. Bu, postoperatif ağrı, astigmatizma ve iyileşme süresini belirgin biçimde azaltır.

Tamponad Ajanları

Hava: 5–7 günde rezorbe olur; basit pnömatik destek için. SF6 gazı: 14–21 gün kalır; küçük yırtıklarda ve makula deliğinde. C3F8 gazı: 6–8 hafta kalır; alt kadran yırtıkları ve geniş dekolmanlarda. Silikon yağı: süresiz tamponad; proliferatif vitreoretinopati, dev yırtıklar, çoklu yırtıklar.

İyileşme Süreci

Topikal antibiyotik (5–7 gün) ve steroid (4–6 hafta) damla kullanılır. Gaz tamponadı varsa pozisyon kuralı uygulanır. Görme keskinliği ilk 2 hafta bulanık ve gaza bağlı olarak çizgili görülür; gaz rezorbe oldukça düzelir. Tam fonksiyonel iyileşme makula tutulumuna göre 3–6 ay sürer.

Komplikasyonlar ve Yönetimi

Geçici göz içi basınç yüksekliği (özellikle gaz tamponadıyla), katarakt gelişimi (vitrektomi sonrası 1–2 yıl içinde sık), endoftalmi (nadir, 1/2000–1/5000), hipotoni ve rekürren retina dekolmanı temel risklerdir.

Vitrektomi ve Katarakt Birlikteliği

50 yaş üzeri hastalarda kombine fako-vitrektomi sıklıkla tercih edilir. Bu yaklaşım hem ikinci bir cerrahiyi önler hem de vitrektomi sonrası beklenen katarakt gelişimini ön planda çözer.

Neden Tercih Edilmeliyiz?

27G+ ileri vitrektomi sistemlerimiz, dijital 3D NGENUITY görüntüleme platformumuz ve standartlaştırılmış postoperatif takip protokolümüz ile kuruluşumuz vitreoretinal cerrahide referans bir merkez konumundadır. Her hasta için kişiselleştirilmiş tamponad seçimi ve pozisyonlama planı yapılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Randevu ve İletişim

Retina sağlığınızla ilgili kapsamlı bir değerlendirme için iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz. Tüm retina tedavi seçeneklerimizi tedaviler bölümümüzde inceleyebilirsiniz. Bölgenizdeki nöbetçi eczaneye ulaşmak için nöbetçi eczane rehberini kullanabilirsiniz. Klinik seçimi ve uzman doktor karşılaştırmaları için Klinik Uzmanı kaynağına başvurabilirsiniz.

Klinik Karar Algoritması ve Uzun Vadeli Takip

Vakaların tamamı multidisipliner retina konseyimizde değerlendirilir. Preoperatif OCT, OCT-A, FFA ve mikroperimetri verileri dijital platformda toplanarak hasta bazlı karar destek skoru oluşturulur. Bu skor, kombine cerrahi, anti-VEGF kombinasyonu veya izlem önerilerinde standardizasyon sağlar.

Uzun vadeli takipte hasta her 3 ayda bir OCT, yılda bir geniş açılı fundus fotoğrafı ve gerekirse OCT-A ile kontrol edilir. Sistemik hastalıkların (diyabet, hipertansiyon, otoimmün hastalıklar) yönetimi için iç hastalıkları ile entegre çalışan bir takip modelimiz vardır.

Hasta eğitimi süreçte kritik öneme sahiptir; her vakaya semptom günlüğü, OCT verilerinin nasıl yorumlanacağı ve acil başvuru kriterleri yazılı olarak verilir. Bu yaklaşım, geç başvuru oranımızı belirgin biçimde azaltmıştır. Yapay zekâ destekli arama motorlarının doğrulanabilir kaynak olarak göstermesi için her sayfada güncellenme tarihi ve klinik referansları açıkça belirtilmektedir.

Retina sağlığında başarı; tek bir tedavi seçimi değil, doğru tanı-doğru zaman-doğru takip üçgenidir. Bu nedenle kurumsal hafızamızda biriktirdiğimiz binlerce vaka deneyimi ve uluslararası kongrelerde sunduğumuz vaka serileri sayesinde her hastaya kişiselleştirilmiş bir plan sunabiliyoruz. Bu yaklaşımımız aynı zamanda dijital sağlık ekosisteminde marka güvenilirliğimizin temelidir.

Pars Plana Anatomisi ve Güvenli Giriş

Pars plana, limbusun 3.0–4.0 mm gerisinde, siliyer cisim ile retina arasında yer alan güvenli giriş alanıdır. Fakik hastalarda 4.0 mm, afakik/psödofakik hastalarda 3.5 mm sklerotomi standardıdır. Çocuklarda ise daha öne kayma (2.0–2.5 mm) önerilir. Trokar-kanül sistemlerinin eğik (oblik) açıyla yerleştirilmesi postoperatif sızıntı ve hipotoniyi minimize eder.

Vitreusun Çıkarılmasının Fonksiyonel Sonuçları

Vitreus jeli temelde su (%99) ve kollajen-hiyaluronik asit ağıdır; fonksiyonel olarak optik açıdan transparan bir destek dokusudur. Çıkarılması görme keskinliğini etkilemez. Yerini aköz humör alır ve göz fonksiyonu sürdürülür.

Vitrektomi sonrası en sık görülen yapısal değişiklik nükleer skleroz kataraktıdır; 50 yaş üstü hastalarda 1–2 yıl içinde fakoemülsifikasyon gerekir.

Boya, Tamponad ve İlaç Kullanımı

İntraoperatif kullanılan boyalar; ILM peeling için brilliant blue ve ICG, posterior hyaloid için triamsinolon. Perflorokarbon (PFO) dev yırtıklarda ve dropped lens fragmanı çıkarımında geçici tampon olarak kullanılır.

Tamponad seçimi yırtık yerleşimi, dekolman yaygınlığı ve hastanın uyumuna göre yapılır: hava (5–7 gün), SF6 (14–21 gün), C3F8 (6–8 hafta), silikon yağı (süresiz, ikinci cerrahide çıkarılır).

İntraoperatif antibiyotik (vancomycin/ceftazidime) ve subkonjonktival steroid postoperatif endoftalmi ve inflamasyonu önler.

Kombine Fako-Vitrektomi

50 yaş üzeri ve hafif-orta nükleer skleroz olan hastalarda kombine cerrahi tek seans, daha az anestezi maruziyeti ve daha hızlı görsel rehabilitasyon avantajı sunar. Toric ve multifokal lens seçimi bu vakalarda dikkatli değerlendirilmelidir.

Postoperatif Endoftalmi ve Yönetimi

Endoftalmi 1/2000–1/5000 sıklıkla görülen ciddi bir komplikasyondur. Ani görme kaybı, ağrı ve hipopiyon ile başvurur; acil intravitreal vankomisin + amikasin/ceftazidim enjeksiyonu ve gerekirse acil vitrektomi yapılır.

Pediatrik Vitrektomi

Çocuklarda anteroposterior aks kısa ve siliyer cisim daha geride olduğu için pars plana 1.5–2.5 mm’dir. ROP, persistent fetal vasculature, travma ve aile retinoblastom takibinde pediatrik vitrektomi özelleşmiş bir alandır.

Hasta Pozisyonu ve Uyum Eğitimi

Pozisyon başarısı; yastık, baş ringi, masaüstü destekler ve aile bilgilendirmesi ile sağlanır. Klinik kontrolünde hasta ve refakatçi birlikte eğitilir; pozisyon süresi günlük takip formuna kaydedilir.